Neidio i'r

Deddfwriaeth sy'n Effeithio ar Gydbwysedd Gwaith-Bywyd

Rheoliadau Gweithwyr Rhan-Amser (Atal Triniaeth Lai Ffafriol) 2000
Mae'r ddarpariaeth hon yn sicrhau nad yw gweithwyr rhan-amser yn cael eu trin yn llai ffafriol o ran telerau ac amodau eu cyflogaeth na'u cydweithwyr llawn amser.
• Mae gan weithwyr rhan-amser hawl i'r un tâl awr am oriau arferol a gor-amser â gweithwyr llawn amser cymharol (os ydynt yn gweithio tu hwnt i oriau llawn amser). Dylai gweithwyr rhan-amser gael yr un mynediad i gynlluniau pensiwn, gwyliau blynyddol a seibiant mamolaeth/tadolaeth, tâl salwch a hyfforddiant a dyrchafiadau.
• Ni ddylid dewis gweithwyr rhan-amser ar gyfer dileu swyddi ar y sail eu bod yn rhan-amser.
• Dylid cyfrif gwyliau, gan gynnwys gwyliau banc, ar sail pro rata.

Rheoliadau Amser Gwaith 1998
Ym mis Hydref 1998, cyflwynodd y Llywodraeth y Cyfarwyddyd Amser Gwaith, sy'n diogelu gweithwyr rhag gweithio oriau gormodol.
• Ni all amser gweithwyr fod y tu hwnt i gyfartaledd o 48 awr yr wythnos ym mhob cyfnod saith diwrnod a gyfrifir fel arfer dros gyfnod o 17 wythnos (oni bai y cytunir ar gyfnod arall) a diogelir gweithwyr gan reoliadau sy'n llywodraethu seibiannau gorffwys dyddiol ac wythnosol (rhaid cymryd seibiant o 20 munud mewn unrhyw sifft 6 awr).
• Dylai cyflogwyr sicrhau y gall pob gweithiwr gael pedair wythnos o wyliau bob blwyddyn (pro rata ar gyfer gweithwyr rhan-amser).
• Gall gweithwyr optio allan (trwy lofnodi cytundeb yn datgan nad ydynt yn dymuno cael eu diogelu). Fodd bynnag, mae diogelwch yn bodoli ar gyfer gweithwyr os ydynt yn gwrthod neu'n diddymu'r opsiwn hwn i optio allan.

Seibiant Rhieni
Mae'r hawl i seibiant rhieni'n rhoi hawl i weithwyr sydd â chyfrifoldeb rhiant (mamau, tadau a'r rhai sydd wedi cael cyfrifoldeb rhiant ffurfiol am blentyn dan y Ddeddf Plant) gael seibiant rhiant i ofalu am bob plentyn sy'n cael ei eni. Gall rhieni gymryd y seibiant cyn gynted ag y genir y plentyn neu y gosodir plentyn i'w fabwysiadu neu unwaith iddynt gwblhau blwyddyn o wasanaeth (pa un bynnag fo'n hwyrach).
• Gall gweithwyr gael 13 wythnos o seibiant rhieni heb dâl ar gyfer pob plentyn. Ni ellir cymryd mwy na 4 wythnos mewn blwyddyn unigol.
• Rhaid rhoi rhybudd o 21 diwrnod i'r cyflogwr.
• Yn achos plant ag anabledd cofrestredig, gall rhieni gymryd 18 wythnos o seibiant hyd at ben-blwydd y plentyn yn 18 oed. Ar gyfer genedigaethau lluosog, gall rhieni gymryd 13 wythnos ar gyfer pob plentyn.
• Cymerir y seibiant er mwyn gofalu am blentyn a gall hyn gynnwys gwneud trefniadau er budd y plentyn. Gall fod er mwyn caniatáu i riant dreulio mwy o amser gyda phlentyn bach neu wirio ysgolion newydd, treulio amser gyda phlentyn sydd yn yr ysbyty neu ymgartrefu plentyn idrefniadau gofal plant newydd.
• Gall seibiant rhieni fod yn seibiant â thâl neu heb dâl yn dibynnu ar y mudiad.

Amser i ffwrdd i ddelio â dibynyddion
Mae gan weithwyr hawl i gymryd amser rhesymol i ffwrdd i ddelio ag argyfwng sy'n cynnwys unigolyn dibynnol heb gael eu fictimeiddio.
• Mae unigolyn dibynnol yn bartner, plentyn neu riant gweithiwr neu rywun sy'n byw gyda'r gweithiwr fel rhan o'r teulu. Gall olygu rhywun sy'n dibynnu ar y gweithiwr fel prif ofalwr neu'r unig un sydd ar gael i helpu mewn argyfwng.
• Gall amser i ffwrdd i ddelio ag unigolion dibynnol fod heb dâl neu â thâl yn dibynnu ar y cyflogwr. Rhaid i'r gweithiwr sôn wrth y cyflogwr cyn gynted â phosibl os yw'n bwriadu cymryd amser i ffwrdd.

Deddf Cyflogaeth 2002
Cyflwynodd Deddf Cyflogaeth 2002 ddeddfwriaeth cyflogaeth newydd yn benodol i helpu rhieni sy'n gweithio. Ers 6 Ebrill 2003, mae rhieni â phlant bach ac anabl wedi cael mwy o ddewis a chefnogaeth nag erioed i gydbwyso gofal plant a gwaith mewn ffyrdd sydd o fudd i bawb: cyflogwr, gweithwyr a'u plant.
• Mae gan rieni plant dan 6 oed a phlant anabl dan 18 oed hawl gyfreithiol i ofyn am weithio'n hyblyg.
• Cynyddodd tâl mamolaeth. Yn amodol ar enillion, gall pob mam newydd gael seibiant â thâl a chymryd 6 mis ychwanegol o seibiant heb dâl os ydynt yn gymwys. Gall mamau nad ydynt wedi ennill digon i gael tâl mamolaeth statudol hawlio lwfans mamolaeth.
• Mae gan dadau newydd hawl i bythefnos o seibiant tadolaeth ar gyfradd sy'n gyfystyr â thâl mamolaeth.
• Mae gan rieni sy'n mabwysiadu hawliau newydd hefyd, yn debyg i dâl a seibiant mamolaeth a thadolaeth.
• Symleiddiwyd y broses ar gyfer cymryd seibiant mamolaeth, tadolaeth a mabwysiadu er mwyn ei gwneud yn haws i gwmnïau ymdrin â cheisiadau.

Deddf Gwaith a Theuluoedd 2006
Bydd y Llywodraeth yn ychwanegu at Ddeddf Cyflogaeth 2002 trwy weithredu'r Mesur Gwaith a Theuluoedd. Mae'r mesurau allweddol yn cynnwys:
• Estyn tâl mamolaeth a mabwysiadu o fis Ebrill 2007.
• Cynnig seibiant tadolaeth ychwanegol i dadau a thalu am ran o hyn, o fis Ebrill 2007.
• Estyn yr hawl i ofyn am weithio'n hyblyg i ofalwyr oedolion o fis Ebrill 2007.

Rheoliadau Cydraddoleb Cyflogaeth (Crefydd neu Gred) 2003
Mae'r rhain yn diogelu rhag gwahaniaethu ac aflonyddwch ar sail crefydd neu gred.

Deddf Cysylltiadau Hiliol 1976
Mae hon yn ei gwneud hi'n anghyfreithlon i wahaniaethu, boed yn uniongyrchol neu'n anuniongyrchol, yn erbyn unigolyn ar sail hil, lliw, cenedl (gan gynnwys dinasyddiaeth) neu darddiad ethnig neu genedlaethol. Diogelir unigolion rhag gwahaniaethu, fictimeiddiad ac aflonyddwch.

Deddf Gwahaniaethu ar Sail Anabledd 1995
Mae'r ddeddf hon yn ei gwneud hi'n anghyfreithlon i wahaniaethu ar sail anabledd ac mae'n gorfodi dyletswydd ar gyflogwyr i wneud addasiadau rhesymol i arferion, polisïau, gweithdrefnau ac eiddo er mwyn sicrhau nad yw unigolyn anabl dan anfantais sylweddol. Diogelir unigolion rhag gwahaniaethu a fictimeiddiad mewn perthynas â recriwtio, telerau ac amodau cyflogaeth, hyfforddiant, dyrchafiad, trosglwyddiad a diswyddiad.

Diweddariad o Ddeddfwriaeth Cydbwysedd Gwaith-Bywyd 2007
Mae deddfwriaeth newydd wedi'i chyflwyno o fis Ebrill 2007 ymlaen i gydnabod anghenion gweithlu amrywiol Cymru. Mae mwy fyth o gyflogwyr yn cydnabod manteision polisïau cydbwysedd gwaith-bywyd effeithiol i'w busnesau: dargadw staff, lefelau absenoldeb is, lefelau cynhyrchu uwch a dewis ehangach o ymgeiswyr recriwtio.

Deddf Gwaith a Theuluoedd 2006
Ychwanegwyd hon at Ddeddf Gyflogaeth 2002. Daeth mesurau newydd i rym ym mis Hydref 2006 ond maent yn berthnasol i fabanod sy'n disgwyl i gael eu geni ar neu ar ôl 1 Ebrill 2007.
• Estynnir tâl mamolaeth statudol a thâl mabwysiadu statudol i 39 wythnos
• Mae'r gofyn am hyd gwasanaeth ar gyfer seibiant mamolaeth ychwanegol wedi diflannu
• Mae "diwrnodau cadw mewn cysylltiad" opsiynol wedi'u cyflwyno i alluogi merch i ddychwelyd i'r gwaith am hyd at 10 diwrnod yn ystod ei chyfnod mamolaeth heb golli ei TMS.
• Mae'r cyfnod rhybudd sy'n rhaid i ferch ei roi os yw am newid dyddiad dychwelyd o seibiant mamolaeth wedi'i gynyddu o 28 diwrnod i 8 wythnos
• Bydd seibiant a thâl tadolaeth ychwanegol yn rhoi hawl newydd i dadau cyflogedig gael hyd at 26 wythnos
• Seibiant tadolaeth ychwanegol, gyda rhywfaint ohono gyda thâl os yw'r fam yn dychwelyd i'r gwaith

Mae'r hawl i ofyn am weithio'n hyblyg wedi'i ymestyn i ofalwyr o 6 Ebrill 2007. Mae diffiniad o ofalwr yn weithiwr sy'n gofalu neu'n disgwyl gofalu am oedolyn sydd:
• yn briod, yn bartner neu'n bartner sifil i'r gweithiwr; neu
• yn berthynas agos i'r gweithiwr; neu
• nad yw'n disgyn i'r naill gategori na'r llall ond sy'n byw yn yr un cyfeiriad â'r gweithiwr.

Dyletswydd Cydraddoldeb Rhywiol 2007
• Mae'n ofynnol i awdurdodau cyhoeddus hyrwyddo cydraddoldeb rhywiol a chael gwared ar wahaniaethu ar sail rhyw. Yn hytrach na dibynnu ar unigolion sy'n cwyno am wahaniaethu ar sail rhyw, mae'r ddyletswydd yn gosod cyfrifoldeb cyfreithiol ar awdurdodau cyhoeddus i ddangos eu bod yn trin dynion a merched yn deg. Mae'r ddyletswydd yn effeithio ar wneud polisïau, gwasanaethau cyhoeddus, megis cludiant, ac arferion cyflogaeth megis recriwtio a gweithio hyblyg,

Rheoliadau Cydraddoldeb (Oedran) yn y Gwaith 2006
• Mae'r rheoliadau'n amddiffyn rhag gwahaniaethu ac aflonyddwch ar sail oedran. Maent yn cyflwyno oedran ymddeol diofyn cenedlaethol o 65 oed. Mae gan weithwyr hawl i ofyn am weithio y tu hwnt i'r oedran hwn neu unrhyw oedran ymddeol arall a osodir gan eu sefydliad.

Dyletswydd Cydraddoldeb Anabledd 2006
• Mae'r ddyletswydd hon yn sicrhau bod pob corff cyhoeddus, megis llywodraeth ganolog neu leol, ysgolion, ymddiriedolaethau iechyd neu wasanaethau brys, yn rhoi sylw dyledus i hyrwyddo cydraddoldeb i bobl anabl ym mhob maes o'u gwaith.

Gwybodaeth a chyngor i deuluoedd

Chwilio

Chwilio


Tecstiwch Ni

Tecstiwch Ni

Tecstiwch ni am wybodaeth 07920083909

 
Gwynedd-Ni

© Hawlfraint Gwasanaeth Gwybodaeth I Deuluoedd Gwynedd

Ty Cegin, Rhodfa Penrhyn, Maesgeirchen, Bangor, Gwynedd LL57 1LR

Oriau Agor : Dydd Llun i Dydd Gwener, 9:00 - 17:00

T 01248 352436 | TXT 07920083909 | M 07976 623816

Gwynedd-Ni@gwynedd.gov.uk

facebook Gwynedd Ni twitter @GwyneddNi